Mutfaktaki Kültürel Hafıza Gelecek Kuşaklara Aktarılıyor
Bir kentin ruhunu anlamanın en kestirme yolu, şüphesiz onun mutfak kültürüne ve sofrasına dokunmaktan geçer. İç Anadolu’nun merkezinde, tarih boyunca farklı coğrafyalardan göç alarak harmanlanan Eskişehir, oldukça zengin ancak zaman zaman hak ettiği değeri görmeyen özel bir lezzet haritasına sahiptir. Yıllardır sahada gerçekleştirdiğimiz haber takiplerinde, yerel ustalarla ve ev hanımlarıyla yaptığımız söyleşilerde sıklıkla dile getirilen bir eksiklik vardı: Bu zengin birikimin derli toplu bir yazılı kaynağa dönüştürülemeyişi. İşte tanıtımı gerçekleştirilen "Eskişehir Lezzetleri" çalışması, tam olarak bu boşluğu dolduran, kentin gastronomy mirasını kayıt altına alan nitelikli bir adım niteliği taşıyor.
Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce’nin öncülüğünde ve Türkiye Yardımsevenler Derneği Eskişehir Şubesi iş birliğiyle hazırlanan eser, sadece bir yemek tarifi derlemesi sunmuyor. Aynı zamanda Eskişehir’in sosyal tarihini, mahalle kültürünü ve nesilden nesile aktarılan tariflerin arkasındaki insan hikayelerini okuyucuyla buluşturuyor.
37 Özgün Tarif ve 12 Simge Lezzetin Arka Planı
Hazırlık süreci uzun bir araştırmaya dayanarak titizlikle yürütülen eserde, kentin gastronomi kimliğini oluşturan 37 özel tarif yer alıyor. Bununla birlikte Eskişehir ile özdeşleşmiş 12 geleneksel lezzetin tarihsel gelişimi, fotoğrafları ve hikayeleri detaylıca işleniyor.
Projenin mutfağında yer alan Serpil Uzoğlu, çalışmanın kendisi için mesleki birikimini gönüllülük esasıyla birleştiren çok değerli bir süreç olduğunu vurguladı. 1988 yılından bu yana Türkiye Yardımsevenler Derneği çatısı altında aktif görev aldığını belirten Uzoğlu, geçtiğimiz dönemde 129 şubenin ortak katkısıyla yayımlanan “Bir Sofranın Gücü” kitabının ardından, Eskişehir’e özel böyle kalıcı bir eseri kazandırmanın gururunu yaşadıklarını dile getirdi.
Projenin hazırlık safhasında kentin kültürel hafızasını koruma gayesi güttüklerini aktaran Uzoğlu, editörlük sürecini kızı İpek Eda Uçat ile birlikte üstlendiklerini ifade etti. Eserin stüdyo ve görsel hazırlık aşamasında tariflerin tamamını kendi evlerinde tek tek pişirdiklerini belirten Uzoğlu; sunum tabaklarından örtülere, masa düzeninden aksesuarlara kadar her bir ayrıntıyı haftalar öncesinden planlayarak evlerini adeta bir gastronomi stüdyosuna çevirdiklerini söyledi.
İlham Kaynağı: "Bir Sofranın Gücü" Projesi
Türkiye Yardımsevenler Derneği Eskişehir Şube Başkanı Serpil Çamoğlu ise konuşmasında derneğin 85 yılı aşan köklü geçmişine, toplumsal dayanışma geleneğine ve kamu kurumlarıyla yürütülen başarılı iş birliklerine dikkat çekti. Belediyelerle ortaklaşa gerçekleştirilen projelerin kente sağladığı katma değeri hatırlatan Çamoğlu, kitabın çıkış noktasını şu sözlerle özetledi:
“Bir Sofranın Gücü kitabını Ayşe Ünlüce Başkanımıza takdim ettiğimiz gün, kendisinin 'Neden Eskişehir’e özel bir yemek kitabımız olmasın?' sorusuyla bu yolculuk başladı. Dolayısıyla bu kıymetli projenin fikir annesi Sayın Ayşe Ünlüce'dir.”
Çamoğlu, kitabın içeriğinde annelerin, büyükannelerin, teyzelerin ve kent kadınlarının ilmik ilmik ördüğü büyük bir emeğin bulunduğunu dile getirdi. Yemeklerin sadece malzeme listelerinden ibaret görülmemesi gerektiğini vurgulayan Çamoğlu, sofraların sevinçte ve tasada insanları bir araya getiren en önemli kültürel birleştirici olduğunu belirterek kitabın gelecek nesillere güçlü bir miras kalmasını temenni etti.
Ünlüce: “Eskişehir’in Mutfak Kültürünü Geleceğe Aktarıyoruz”
Tanıtım lansmanında projenin arka planını ve vizyonunu paylaşan Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce, çalışmanın Türkiye Yardımsevenler Derneği’nin hazırladığı “Bir Sofranın Gücü” kitabından ilham aldığını ifade etti. Söz konusu kitapta Türkiye'nin 81 ilinden yemek tariflerinin bulunduğunu hatırlatan Başkan Ünlüce, konuşmasında şu ifadelere yer verdi:
“2026 yılında neden Eskişehir'e, Eskişehir yemeklerinin yer aldığı bir kitap hediye etmeyelim?”
Eskişehir’in zaman zaman kendine özgü bir mutfağı bulunmadığı yönünde haksız eleştirilere maruz kaldığını belirten Ünlüce, kentin tarihsel süreçte farklı kültürlerin buluşma noktası olduğunu vurguladı. Göçlerle gelen zengin yemek geleneklerinin yerli halkın mutfak kültürüyle harmanlanması sonucu özgün lezzetlerin ortaya çıktığını dile getiren Ünlüce, kentin bu çeşitliliğine dikkat çekti.
Konuşmasında 2026 yılı için hazırlanan özel logoya da değinen Başkan Ünlüce, logonun Eskişehir'in tarihsel birikimini ve derinliğini yansıttığını ifade etti. Logodaki rakamların Frig, Selçuklu, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinin motiflerini temsil ettiğini açıklayan Ünlüce, bu tasarımın kent tarihine bir saygı duruşu niteliği taşıdığını ve temel hedeflerinin bu zengin kültürel mirası gelecek nesillere aktarmak olduğunu vurguladı.
Başkan Ünlüce konuşmasının sonunda, genç yaşına rağmen editörlük görevini büyük bir özveriyle tamamlayan İpek Eda Uçat’a, Serpil Uzoğlu’na, Türkiye Yardımsevenler Derneği Eskişehir Şube Başkanı Serpil Çamoğlu’na, sponsorlara ve tüm katkı sunanlara teşekkürlerini iletti. Eskişehir'de ilk kez bu nitelikte bir eserin hayata geçirildiğini belirten Ünlüce, gelecekte daha kapsamlı projelerin devam etmesi temennisinde bulundu.
Göçle Zenginleşen Harbi Mutfak Mimarisi
Tanıtım lansmanında konuşan Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce, Eskişehir mutfağının yapısına dair önemli değerlendirmelerde bulundu. Zaman zaman kentin kendine ait özgün bir mutfak kültürünün bulunmadığı yönünde haksız eleştiriler yapıldığına değinen Ünlüce, Eskişehir’in tarih boyunca aldığı yoğun göç dalgalarıyla çok renkli bir sosyo-kültürel yapıya kavuştuğunu hatırlattı.
Kırım’dan Balkanlar’a, Kafkasya’dan Anadolu’nun farklı bölgelerine uzanan bu göç dalgalarının, yerli halkın mutfak alışkanlıklarıyla entegre olarak benzersiz bir lezzet sentezi oluşturduğunu vurgulayan Ünlüce, projenin bu çeşitliliği belgelemek adına büyük önem taşıdığını söyledi. Ayrıca 2026 yılı için tasarlanan kurumsal logonun da bu tarihsel birikimi sembolize ettiğini; logo içerisindeki motiflerin Frig, Selçuklu, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinin izlerini taşıdığını kaydetti.
Eserin Hazırlanmasında Emeği Geçen Kurum ve İsimler
Eskişehir’in mutfak arşivine kazandırılan bu kıymetli çalışmanın arka planında geniş bir dayanışma ağı yer alıyor. Projenin hayata geçirilmesinde katkı sunan ana paydaşlar ve teşekkür edilen isimler ise şu şekilde öne çıkıyor:
-
Eskişehir Büyükşehir Belediyesi: Projenin fikir öncülüğü ve kurumsal ev sahipliği (Başkan Ayşe Ünlüce liderliğinde).
-
Basın ve Halkla İlişkiler Dairesi: Iraz Bayındır ve belediye çalışma ekibi.
-
Saha ve Operasyon Desteği: Porsuk Konuk Evi Müdürü Tuğca Alkan.
-
Proje Editörlüğü ve Tarif Hazırlığı: Serpil Uzoğlu ve İpek Eda Uçat.
-
Sivil Toplum Paydaşı: Türkiye Yardımsevenler Derneği (TYDD) Eskişehir Şubesi yetkilileri, bağışçıları ve gönüllüleri.
Eskişehir Gastronomisi İçin Nitelikli Bir Rehber
Özetlemek gerekirse, "Eskişehir Lezzetleri" kitabı sadece mutfakta uygulanacak tarifler sunmakla kalmıyor; Balaban köfteden çiböreğe, göçmen hamur işlerinden yöresel çorbalara kadar uzanan geniş bir yelpazede kentin kimliğini belgeliyor. Sahada çalışan bir gazeteci gözüyle değerlendirdiğimizde; yerel yönetimin ve sivil toplumun bu tür somut olmayan kültürel mirası koruma gayretleri, kentin gastronomi turizmine ve tanıtımına uzun vadede doğrudan katkı sağlayacaktır. Eser, hem araştırmacılar hem de kentin lezzet durağını keşfetmek isteyen tüm lezzet tutkunları için temel bir başvuru kaynağı niteliğindedir.
