Dijitalleşmenin medya ekosistemi üzerindeki yapısal etkileri, yerel basının geleceği ve fikri mülkiyet haklarındaki küresel gelişmeler, Ankara Altındağ’daki tarihi Ulucanlar Cezaevi Müzesi’nde düzenlenen “Dijital Medya, Yerel Medya ve Telif Hakları Sempozyumu”nda çok yönlü olarak ele alındı. Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğünün kurumsal desteği, Anadolu Yayıncılar Derneği ve Türkiye Basın Federasyonunun koordinasyonuyla gerçekleştirilen sempozyum; devletin zirvesini, yerel medya temsilcilerini, akademisyenleri ve hukukçuları bir araya getirdi. Sempozyumda küresel teknoloji oligarklarının veri hegemonyası ve dijitalleşmenin getirdiği denetim zorlukları öncelikli gündem maddesi oldu.
"Teknoloji Oligarkları Tüm Dünyayı Kuşatıyor"
Sempozyumun açılış kürsüsünde söz alan AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Ahmet Büyükgümüş, insanlığın ürettiği entelektüel sermayenin dijital çağda yeni bir sınamadan geçtiğini vurguladı. Küresel teknoloji şirketlerinin oluşturduğu tekelci yapıya dikkat çeken Büyükgümüş, şu çarpıcı tespitte bulundu:
“Bir grup teknoloji oligarkının meydana getirdiği ekonomik değer ve teknolojik yaklaşım adeta tüm dünyayı kuşatıyor. Bu süreci ilk sömürgeci hareketlerin başladığı dönemle kıyaslayanlar var. Bugün artık veri, yeni dünya düzeninin petrolü haline gelmiştir. Bu dönüşüm içerisinde içerik üreticilerinin emeklerinin korunması ve telif sisteminin yasal olarak tahkim edilmesi, yeni dönemin en stratejik başlığıdır.”
"Medyayı Demokrasinin Vazgeçilmez Unsurlarından Biri Olarak Görüyoruz"
Ev sahibi sıfatıyla katılımcılara hitap eden Altındağ Belediye Başkanı Veysel Tiryaki, geçmişte sadece yazılı ve görsel olarak kodlanan medyanın bugün dijital ağlarla tüm yaşamı kuşattığını belirtti. Fikir emeğine ve sanata verdikleri önemi belediyenin "Sanat Sokakları" projesi üzerinden örneklendiren Tiryaki, özgür ve sürdürülebilir bir medyanın demokratik toplumların en güçlü teminatı olduğunu ifade etti.
"Geleneksel Medya Reklam Gelirlerini Kaybediyor"
Türkiye Basın Federasyonu ve Anadolu Yayıncılar Derneği Genel Başkanı Sinan Burhan ise konuşmasında dijitalleşmenin getirdiği finansal ve denetimsel krizlere odaklandı. Geçmişte gazete, radyo ve televizyonların ulusal mevzuatlarla kolayca denetlenebildiğini hatırlatan Burhan, sosyal medya, podcast ve uluslararası ağların denetiminin makro düzeyde zorlaştığını kaydetti. Burhan, “Telif hakkı sadece yazılı metinleri değil; fotoğraf, video ve tüm dijital varlıkları kapsayan karmaşık bir yapıya büründü. En büyük sorun ise ekonomide yaşanıyor. İçerik üretimini yerel ve geleneksel medya yapmasına rağmen, reklam bütçelerinin aslan payı hiçbir içerik üretmeyen uluslararası dijital platformlara akıyor. Bu sürdürülemez durum ülke ekonomisi için de bir cari açık riskidir” dedi.
Sektörün Yol Haritasını Belirleyen İki Kritik Oturum
Sempozyum, alanında uzman gazeteci ve akademisyenlerin söz aldığı, iki ayrı teknik oturumla derinleştirildi:
-
1. Oturum: "Dijital Medya ve Telif Hakları" Prof. Dr. Zakir Avşar’ın moderatörlüğünde gerçekleştirilen oturuma gazeteci-yazarlar Yusuf Alabarda, Fadime Özkan, Fatih Atik ve Bediat Teymur panelist olarak katıldı. Oturumda; yapay zekâ (AI) algoritmalarının telifli içerikleri kaynak göstermeden işlemesi, sosyal medya ağlarının haber ekosistemi üzerindeki dezenformasyon riski ve hukuki çözüm önerileri tartışıldı.
-
2. Oturum: "Yerel Medya ve Telif Hakları" Yerel basının Anadolu'daki sesi olan Hasan Yavuz Bakır, Gülay Kankal Çetin, Zeki Akbıyık, Abdulkadir Üründü ve Doğan Deniz’in katıldığı oturumda; yerel gazetelerin dijital dönüşüme entegrasyonu, resmi ilan gelirlerinin dijitalleşme sürecindeki durumu ve yerel muhabirlerin telif haklarının korunması için atılması gereken adımlar planlandı.
